اکو قلب در منزل؛ اکوکاردیوگرافی در تهران و کرج

اگر به دلیل سالمندی، بیماری یا محدودیت حرکتی، مراجعه به مراکز درمانی برای شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان دشوار است، اکو قلب در منزل می‌تواند راهکاری مناسب برای کاهش رفت‌وآمد باشد. اکوکاردیوگرافی با استفاده از امواج اولتراسوند، ساختار و عملکرد قلب، وضعیت دریچه‌ها و قدرت پمپاژ خون را بررسی می‌کند. پارسان مد امکان هماهنگی اکو قلب در منزل در تهران و کرج را فراهم کرده است تا در صورت مناسب بودن شرایط بیمار و نوع بررسی، این خدمت در محیط خانه انجام شود. در ادامه با کاربردهای اکو در منزل، نحوه انجام، هزینه و شرایط دریافت این خدمت آشنا می‌شوید.

اکو قلب چیست؟

اکوکاردیوگرافی یا اکو قلب، نوعی تصویربرداری با امواج اولتراسوند است که برای بررسی ساختار و عملکرد قلب انجام می‌شود. در اکو معمولی، پروب دستگاه روی قفسه سینه قرار می‌گیرد و تصاویر متحرکی از قلب در حال تپش ثبت می‌شود.
این بررسی می‌تواند اطلاعاتی درباره اندازه حفره‌های قلب، حرکت عضله قلب، عملکرد پمپاژ، وضعیت دریچه‌ها و جریان خون در اختیار پزشک قرار دهد. اکوکاردیوگرافی از اشعه ایکس یا تشعشع یونیزان‌کننده استفاده نمی‌کند.
به نقل از سایت clevelandclinic :

An echocardiogram is an ultrasound test for your heart. It uses high-frequency sound waves to create moving pictures of your heart as it beats. This test can help your healthcare provider diagnose and treat many different heart conditions, including those you’re born with and those you develop later in life. Other names for this test include echo, heart echo and heart/cardiac ultrasound.

اکوکاردیوگرام نوعی آزمایش سونوگرافی برای قلب شماست. در این آزمایش از امواج صوتی با فرکانس بالا برای ایجاد تصاویر متحرک از قلب در حین تپش استفاده می‌شود. این آزمایش به پزشک یا متخصص مراقبت‌های بهداشتی کمک می‌کند تا بسیاری از بیماری‌های قلبی مختلف، از جمله عارضه‌های مادرزادی و مشکلاتی که در مراحل بعدی زندگی ایجاد می‌شوند را تشخیص داده و درمان کند. نام‌های دیگر این آزمایش عبارتند از اکو، اکوی قلب و سونوگرافی قلب.

مزایای اکو قلب در منزل چیست؟

انجام اکوکاردیوگرافی در منزل می‌تواند برای افرادی که به دلیل بیماری، سالمندی یا محدودیت حرکتی نمی‌توانند به‌راحتی به مراکز درمانی مراجعه کنند، گزینه مناسبی باشد. مهم‌ترین مزایای اکو قلب در منزل عبارت‌اند از:

• کاهش رفت‌وآمد بیمار: بیمارانی که جابه‌جایی برایشان دشوار است، بدون نیاز به مراجعه حضوری به مرکز درمانی می‌توانند اکو انجام دهند.
•  راحتی بیشتر سالمندان و بیماران کم‌توان: انجام بررسی در محیط آشنای خانه می‌تواند فشار ناشی از جابه‌جایی و انتظار در مراکز درمانی را کاهش دهد.
• صرفه‌جویی در زمان: بیمار و خانواده او زمان کمتری را صرف رفت‌وآمد و انتظار می‌کنند.
•  کاهش دشواری مراقبت از بیماران بستری در منزل: برای بیمارانی که به مراقبت مداوم نیاز دارند، انجام اکو در خانه می‌تواند هماهنگی خدمات تشخیصی را آسان‌تر کند.
•  امکان بررسی وضعیت قلب در محیط خانه: در صورت فراهم بودن تجهیزات و شرایط لازم، اکوکاردیوگرافی معمولی از روی قفسه سینه در منزل قابل انجام است.
•  کاهش نیاز به جابه‌جایی بیماران وابسته به تجهیزات پزشکی: برای برخی بیمارانی که به تخت بیمارستانی یا تجهیزات مراقبتی وابسته‌اند، انجام بررسی در منزل می‌تواند دشواری انتقال را کمتر کند.

اکو قلب چه چیزهایی را بررسی می‌کند؟

بسته به علت تجویز آزمایش، اکو می‌تواند بخش‌های مختلفی از قلب را بررسی کند:

• حفره‌های قلب: اندازه دهلیزها و بطن‌ها و تغییرات احتمالی در اندازه یا شکل آن‌ها.
• عضله و دیواره‌های قلب: ضخامت دیواره‌ها و نحوه حرکت بخش‌های مختلف عضله قلب.
• قدرت پمپاژ قلب: بررسی عملکرد بطن‌ها و میزان توانایی قلب در پمپاژ خون.
• دریچه‌های قلب: بررسی ساختار و عملکرد دریچه‌ها و وجود یافته‌هایی مانند تنگی یا برگشت خون از دریچه.
• جریان خون: با استفاده از روش‌های داپلر می‌توان جریان خون و برخی تغییرات آن را بررسی کرد.
• ساختارهای اطراف قلب: در برخی موارد، وجود مایع اطراف قلب یا بعضی تغییرات ساختاری قابل مشاهده است.
• رگ‌های بزرگ و برخی ناهنجاری‌های ساختاری: بسته به نوع بررسی و کیفیت تصاویر، اطلاعاتی درباره برخی ساختارهای قلب و عروق بزرگ نیز به دست می‌آید.

انواع اکوکاردیوگرافی

اکوکاردیوگرافی یا اکو قلب انواع مختلفی دارد که هرکدام برای بررسی ساختار قلب و نحوه عملکرد آن در شرایط متفاوت استفاده می‌شوند. مهم‌ترین انواع اکوکاردیوگرافی عبارت‌اند از:

۱. اکوکاردیوگرافی از روی قفسه سینه (TTE)

این روش رایج‌ترین نوع اکوکاردیوگرافی است. در این روش، پزشک یا متخصص با قرار دادن یک دستگاه کوچک به نام پروب روی سطح قفسه سینه، تصاویر قلب را ثبت می‌کند. اکوکاردیوگرافی از روی قفسه سینه معمولاً سریع، بدون درد و غیرتهاجمی است.

۲. اکوکاردیوگرافی از راه مری (TEE)

در این روش، یک پروب مخصوص از طریق دهان وارد مری می‌شود تا تصاویر دقیق‌تری از قلب تهیه کند. از آنجا که مری در نزدیکی قلب قرار دارد، این روش امکان مشاهده بهتر برخی قسمت‌های قلب، به‌ویژه بخش‌های پشتی آن، را فراهم می‌کند. این آزمایش معمولاً با استفاده از داروهای آرام‌بخش انجام می‌شود و ممکن است در شرایطی که تصاویر اکو معمولی کافی نیستند، مورد استفاده قرار گیرد.

۳. اکوکاردیوگرافی استرس با ورزش

در اکو استرس ورزشی، عملکرد قلب هنگام فعالیت بدنی بررسی می‌شود. برای افزایش ضربان قلب، بیمار روی تردمیل راه می‌رود یا از دوچرخه ثابت استفاده می‌کند و سپس تصاویر اکو برای ارزیابی عملکرد قلب ثبت می‌شوند. این آزمایش می‌تواند به تشخیص علت علائمی مانند درد قفسه سینه یا تنگی نفس هنگام فعالیت کمک کند.

۴. اکوکاردیوگرافی استرس با دوبوتامین

این روش نیز برای بررسی عملکرد قلب در شرایط افزایش فشار کاری انجام می‌شود؛ با این تفاوت که به‌جای ورزش، دارویی به نام دوبوتامین به بیمار داده می‌شود تا ضربان قلب و فعالیت آن افزایش یابد. این روش برای افرادی مناسب است که به دلایل مختلف نمی‌توانند روی تردمیل راه بروند یا از دوچرخه ثابت استفاده کنند. پزشک با بررسی تصاویر قلب در این شرایط، وضعیت عملکرد عضله قلب را ارزیابی می‌کند.

چه زمانی پزشک اکو قلب تجویز می‌کند؟

اکوکاردیوگرافی می‌تواند برای بررسی یا پیگیری شرایط مختلف قلبی درخواست شود. بعضی از دلایل رایج عبارت‌اند از:

• شنیده شدن سوفل قلبی در معاینه
• بررسی بیماری‌های دریچه‌ای
• بررسی عملکرد پمپاژی قلب
• بررسی برخی علل تنگی نفس
• پیگیری بیماری قلبی شناخته‌شده
• بررسی تغییرات ساختاری قلب
• بررسی برخی یافته‌های غیرطبیعی در معاینه یا آزمایش‌های قبلی
• ارزیابی قلب پس از برخی رویدادها یا بیماری‌های قلبی

وجود یک علامت مانند تنگی نفس یا تورم پا به‌تنهایی به معنی وجود بیماری قلبی نیست. پزشک با توجه به علائم، سابقه پزشکی، معاینه و سایر بررسی‌ها تصمیم می‌گیرد که آیا اکو لازم است یا خیر.

اکو قلب در منزل برای چه افرادی مناسب است؟

انجام اکو در منزل بیشتر زمانی مورد توجه قرار می‌گیرد که مراجعه بیمار به مرکز درمانی دشوار باشد. برای مثال:

• سالمندانی که جابه‌جایی برایشان دشوار است
• افراد دارای محدودیت حرکتی
• بیماران کم‌توان یا بستری
• افرادی که برای خروج از منزل به کمک دیگران نیاز دارند
• بیمارانی که پزشک برایشان اکو تجویز کرده و شرایط انجام بررسی در منزل فراهم است

در چنین شرایطی، مزیت اصلی انجام بررسی در منزل می‌تواند کاهش نیاز به رفت‌وآمد بیمار باشد. با این حال، منزل برای انجام همه انواع اکو یا همه شرایط پزشکی مناسب نیست و نوع بررسی موردنیاز باید پیش از هماهنگی مشخص شود.

اکو قلب در منزل چگونه انجام می‌شود؟

اکو معمولی از روی قفسه سینه، یک بررسی غیرتهاجمی است. روند انجام آن معمولاً به این شکل است:

1- بررسی شرایط بیمار: اطلاعات بیمار، نوع اکو و شرایط انجام خدمت بررسی می‌شود تا مشخص شود امکان ارائه خدمت در منزل وجود دارد یا خیر.

2- آماده شدن بیمار: بیمار معمولاً روی تخت به پشت یا پهلوی چپ قرار می‌گیرد. ممکن است برای گرفتن بعضی تصاویر از بیمار خواسته شود وضعیت خود را کمی تغییر دهد یا برای چند لحظه نفس خود را حبس کند.

3- قرار دادن پروب روی قفسه سینه: مقداری ژل روی پوست قرار می‌گیرد و پروب دستگاه در نقاط مختلف قفسه سینه حرکت داده می‌شود تا تصاویر لازم از قلب ثبت شود.

4- ثبت تصاویر و اندازه‌گیری‌ها: تصاویر مربوط به حفره‌های قلب، دریچه‌ها، حرکت عضله قلب و سایر موارد موردنیاز ثبت و بررسی می‌شوند.

5- تهیه گزارش: گزارش اکو بر اساس تصاویر و اندازه‌گیری‌های انجام‌شده تهیه می‌شود و تفسیر یافته‌ها باید توسط فرد واجد صلاحیت پزشکی انجام شود.

جزئیات مربوط به نوع دستگاه و فرد انجام‌دهنده بسته به فرآیند ارائه خدمت است و بهتر است هنگام ثبت درخواست از پارسان مد پرسیده شود.

آیا اکو قلب درد دارد؟

اکو معمولی از روی قفسه سینه یک روش غیرتهاجمی است و به‌طور معمول دردناک نیست. برای گرفتن بعضی تصاویر ممکن است پروب کمی روی قفسه سینه فشار داده شود و فرد احساس فشار یا ناراحتی خفیفی داشته باشد.

اکو معمولی با اکو از راه مری یا TEE متفاوت است. در TEE، پروب به شکل یک لوله باریک از دهان وارد مری می‌شود تا تصاویر دقیق‌تری از بعضی قسمت‌های قلب به دست آید. این روش به آمادگی و شرایط متفاوتی نیاز دارد و با اکو معمولی از روی قفسه سینه یکسان نیست.

قبل از اکو قلب چه آمادگی‌ای لازم است؟

نحوه آماده شدن برای اکوکاردیوگرافی به نوع آزمایش بستگی دارد. پزشک یا کادر درمان پیش از انجام اکو، دستورالعمل‌های لازم را به شما توضیح می‌دهند. بسته به نوع آزمایش، ممکن است لازم باشد نکات زیر را رعایت کنید:

• پرهیز از خوردن و آشامیدن: ممکن است لازم باشد برای مدت مشخصی قبل از آزمایش از خوردن غذا یا مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار و الکلی خودداری کنید.
• مصرف داروها: مصرف بعضی داروها ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد؛ اما هرگز بدون دستور پزشک مصرف داروهای خود را قطع نکنید. اگر پزشک دستور خاصی برای مصرف یا قطع دارو داده است، همان دستور باید رعایت شود.
• پوشیدن لباس مناسب: اگر قرار است اکو استرس ورزشی انجام دهید، لباس و کفش راحت بپوشید تا بتوانید به‌راحتی فعالیت کنید.
• هماهنگی برای بازگشت به منزل: اگر برای انجام آزمایش داروی آرام‌بخش دریافت می‌کنید، بهتر است از قبل با فردی برای رساندن شما به منزل هماهنگ کنید.

تفاوت اکو قلب و نوار قلب چیست؟

اکو و نوار قلب هر دو برای بررسی وضعیت قلب استفاده می‌شوند، اما اطلاعات متفاوتی ارائه می‌دهند.

اکو قلب در منزل: با امواج اولتراسوند از قلب تصویربرداری می‌کند و بیشتر برای بررسی ساختار، حرکت عضله، عملکرد پمپاژ، دریچه‌ها و جریان خون به کار می‌رود.

نوار قلب در منزل : فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و اطلاعاتی درباره ضربان، ریتم و هدایت الکتریکی قلب ارائه می‌دهد.

بنابراین اکو و نوار قلب جایگزین یکدیگر نیستند. پزشک ممکن است با توجه به علائم و هدف بررسی، یکی از آن‌ها یا هر دو را درخواست کند.

اکوکاردیوگرافی در منزل بهتر است یا در مرکز درمانی؟

انتخاب بین اکوکاردیوگرافی در منزل و مرکز درمانی به شرایط جسمی بیمار، نوع اکو و امکانات موردنیاز بستگی دارد. جدول زیر به شما کمک می‌کند تفاوت این دو روش را بهتر بشناسید.

در هر دو حالت، کیفیت نتیجه به عواملی مانند تجهیزات، شرایط انجام، همکاری بیمار و کیفیت تصاویر ثبت‌شده بستگی دارد. صرفاً «در منزل» یا «در مرکز» بودن یک تست، به‌تنهایی کیفیت آن را تعیین نمی‌کند.

چه زمانی نباید برای اکو در منزل منتظر ماند؟

اکو یک بررسی تشخیصی است و جایگزین رسیدگی فوری به علائم حاد نیست. اگر بیمار دچار مواردی مانند این علائم شده است، نباید صرفاً برای هماهنگ کردن اکو در منزل منتظر بماند:

• درد شدید یا مداوم قفسه سینه
• تنگی نفس شدید یا ناگهانی
• غش یا کاهش سطح هوشیاری
• بدتر شدن سریع وضعیت عمومی
• علائم شدید و جدید قلبی یا تنفسی
• هر وضعیتی که از نظر پزشک یا همراه بیمار نیازمند ارزیابی فوری باشد

در چنین شرایطی، اولویت با تماس با اورژانس یا مراجعه فوری به مرکز درمانی است.

آیا می‌توان گزارش اکو را خودمان تفسیر کنیم؟

گزارش اکو ممکن است شامل اصطلاحات و اندازه‌گیری‌های مختلفی باشد؛ از EF گرفته تا اندازه حفره‌ها، وضعیت دریچه‌ها، حرکت دیواره‌ها و یافته‌های داپلر.

دیدن یک عدد خارج از محدوده‌ای که فرد انتظار داشته، لزوماً به معنی یک بیماری مشخص نیست. برای مثال، EF تنها یکی از شاخص‌های عملکرد قلب است و حتی EF مناسب نیز همه مشکلات احتمالی قلب را رد نمی‌کند.
به همین دلیل، گزارش باید در کنار علائم بیمار، سابقه پزشکی و سایر یافته‌ها توسط پزشک تفسیر شود.

EF در گزارش اکو به چه معناست؟

یکی از اعدادی که ممکن است در گزارش اکو ببینید، EF یا کسر جهشی است. EF نشان می‌دهد چه درصدی از خون موجود در بطن چپ، در هر ضربان از آن خارج می‌شود و یکی از شاخص‌های عملکرد پمپاژی قلب است.

EF به‌تنهایی برای قضاوت درباره وضعیت قلب کافی نیست. حتی فردی که EF او در محدوده معمول قرار دارد، ممکن است به دلیل مشکلات دیگری دچار اختلال عملکرد قلب باشد؛ بنابراین این عدد باید در کنار سایر یافته‌های اکو، علائم بیمار و نظر پزشک بررسی شود.

اکو قلب در منزل سالمندان و بیماران کم‌توان

برای یک بیمار سالمند یا کم‌توان، گاهی دشوارترین قسمت یک بررسی تشخیصی خود آزمایش نیست؛ بلکه آماده شدن، سوار شدن به خودرو، طی کردن مسیر، انتظار در مرکز و برگشت به منزل است.اگر شرایط بیمار اجازه انجام اکو در منزل را بدهد، انجام بررسی در محیط خانه می‌تواند نیاز به این رفت‌وآمد را کاهش دهد. با این حال، مناسب بودن این روش باید بر اساس وضعیت بیمار و نوع اکو مشخص شود.

آیا اکو قلب در خانه برای کودکان هم انجام می‌شود؟

اکوکاردیوگرافی در کودکان نیز کاربرد دارد، اما شرایط انجام آن با توجه به سن، وضعیت کودک و نوع بررسی متفاوت است.
در کودکان کم‌سن یا کودکانی که همکاری محدودی دارند، نحوه انجام تصویربرداری و تجهیزات مورد استفاده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بنابراین اگر پزشک برای کودک اکو تجویز کرده است، پیش از ثبت درخواست باید مشخص شود که نوع اکو و شرایط کودک با انجام آن در منزل سازگار است یا خیر.