وبلاگ

زمان مصرف به حجم سیلندر و فشار اولیه، دبی (Flow) و سلامت تجهیزات/نشتی بستگی دارد. با فرمول «حجم کل ÷ دبی» یا به‌کمک فاکتور سیلندر می‌توان زمان تقریبی را به‌دست آورد؛ مثلاً سیلندر ۱۰L با فشار ۲۰۰ بار و فلو ۲ LPM ≈ ۱۶ساعت‌و۴۰دقیقه، اما نشتی و تغییر دبی این عدد را کاهش می‌دهد. ابزارهای آنلاین (Open Critical Care، Omni) محاسبه را ساده می‌کنند. در COPD اکسیژن‌درمانی مؤثر معمولاً ۱۵–۱۶ ساعت/روز و در هیپوکسمی شدید گاهی ۲۴ساعته لازم است. برای افزایش کارایی: پالس‌دوز یا ماسک ونچوری، بررسی و سرویس رگلاتور، نشت‌یابی با کف صابون و پایش فشار. برنامه‌ریزی و سیلندر ذخیره از قطع ناگهانی پیشگیری می‌کند.

کپسول اکسیژن طبی در منزل و بیمارستان علاوه بر مزایای درمانی، در صورت رعایت نکردن اصول ایمنی می‌تواند منبع خطر باشد. رعایت نکاتی مثل باز و بسته کردن آرام شیر، استفاده از مانومتر و رگلاتور استاندارد، اتصال درست شیلنگ و ماسک و جابجایی ایمن ضروری است. کپسول باید در محیطی خنک (۱۰ تا ۳۰ درجه)، دور از نور مستقیم خورشید، شعله و مواد قابل‌اشتعال نگهداری شود. کنترل روزانه فشار، بررسی منظم بدنه و اتصالات مانع بروز نشت یا ترکیدگی می‌شود. آموزش کاربران و پرستاران برای استفاده صحیح، افزایش طول عمر تجهیزات و حفاظت از بیمار و اطرافیان نقش مهمی دارد.

مدت زمان استفاده از کپسول اکسیژن به حجم سیلندر، فشار اولیه، دبی مصرف و سلامت تجهیزات بستگی دارد. با فرمول ساده یا جدول‌های آماده می‌توان زمان تقریبی مصرف را محاسبه کرد. عوامل اصلی مؤثر شامل حجم و فشار سیلندر، نوع مصرف (مداوم یا پالس‌دوز) و وضعیت رگلاتور هستند. بیماران COPD باید روزانه حداقل ۱۵–۱۶ ساعت از اکسیژن استفاده کنند و در هیپوکسمی شدید گاهی مصرف ۲۴ ساعته لازم است. استفاده از پالس‌دوز و ماسک Venturi باعث صرفه‌جویی و کارایی بیشتر می‌شود. نگهداری و نشت‌گیری رگلاتور نیز اهمیت زیادی دارد. ابزارهای آنلاین و جدول‌های مصرف، محاسبه زمان باقی‌مانده را ساده کرده و از قطع ناگهانی اکسیژن و شرایط اضطراری جلوگیری می‌کنند.

مدت بستری در ICU عدد ثابتی نیست و بسته به شدت بیماری، نوع مراقبت مورد نیاز (مثل ونتیلاتور یا دیالیز)، عفونت‌های بیمارستانی و ظرفیت بیمارستان، از کمتر از یک روز تا چند هفته یا حتی ماه متغیر است. میانگین اقامت در سطح جهانی حدود ۴/۳ روز است، اما در ایران معمولاً بین ۳ تا ۵ روز اعلام می‌شود. بیماران بستری کوتاه (کمتر از ۴۸ ساعت)، متوسط (۳–۷ روز) یا طولانی (۸ روز و بیشتر) بررسی شده‌اند، و بستری طولانی با عوارضی مثل عفونت، زخم فشاری، ضعف عضلانی و سندرم پس از ICU (PICS) همراه است راهکارهایی مثل مدیریت تدریجی ونتیلاتور (Early Weaning)، فیزیوتراپی و تغذیه زودهنگام، چک‌لیست‌های روزانه و مدل همکاری چندرشته‌ای باعث کاهش طول بستری و بهبود خروجی بیمار می‌شوند. همچنین ترخیص به‌موقع و منظم به بخش یا مراقبت در منزل، همراه با آموزش خانواده، کاهش هزینه و عفونت، و ارتقای کیفیت زندگی بیمار را به همراه دارد.

در شرایط کاهش اشباع اکسیژن یا نارسایی تنفسی، دو دستگاه کاربردی شامل ونتیلاتور و اکسیژن‌ساز به کمک بیمار می‌آیند. ونتیلاتور دستگاهی مکانیکی است که با تنظیم فشار، حجم یا نرخ تنفسی، خود عمل تنفس را انجام داده و کاملاً وضعیت تنفسی بیمار را کنترل یا حمایت می‌کند. در مقابل، اکسیژن‌ساز وظیفه‌ی تولید و تأمین اکسیژن خالص از هوای محیط را دارد و عملکردی ساده‌تر داشته، صرفاً میزان اکسیژن دریافتی بیمار را افزایش می‌دهد. در نتیجه، تفاوت بنیادین آن‌ها در عملکرد و سطح پیچیدگی دستگاه است: ونتیلاتور برای حمایت مکانیکی تنفس مورد استفاده قرار می‌گیرد، در حالی که اکسیژن‌ساز فقط تامین‌کننده‌ی اکسیژن غلیظ است.

تفاوت ICU و CCU به معرفی و مقایسه دو بخش اصلی مراقبت ویژه می‌پردازد. ICU (مراقبت ویژه عمومی) برای بیماران بسیار بدحال با نارسایی اندام‌های حیاتی مانند ریه، کلیه، مغز یا عفونت‌های شدید است و زیرشاخه‌هایی چون SICU، NICU و Neuro-ICU دارد. CCU (مراقبت ویژه قلبی) ویژه بیماران با مشکلات قلبی حاد مانند سکته، شوک قلبی و آریتمی است. تفاوت اصلی این دو در نوع بیماران، تجهیزات و تیم درمانی است؛ ICU بر حمایت چندارگانی و CCU بر پایش و درمان قلب تمرکز دارد. نسبت پرستار به بیمار در ICU بالاتر است. هزینه بستری ICU از CCU بیشتر بوده و در ایران بین ۱.۴ تا ۱۱.۹ میلیون تومان متغیر است. هر دو بخش خدمات خانگی نیز ارائه می‌دهند. انتخاب صحیح بخش بستری با توجه به وضعیت بالینی بیمار، کیفیت درمان و کاهش عوارض را تضمین می‌کند.

بخش ICU یا واحد مراقبت ویژه، محیطی کاملاً مجهز و سازمان‌یافته است که برای بیمارانی در وضعیت بحرانی طراحی شده تا با استفاده از فناوری پیشرفته، مراقبت شبانه‌روزی و تیم چندتخصصی جانشان نجات یابد این واحد نسبت پرستار به بیمار را در حد ۱:۲ نگه می‌دارد و از ابزارهایی مانند ونتیلاتورهای هوشمند، مانیتورینگ تهاجمی و دیالیز مستمر بهره می‌برد پذیرش در ICU مبتنی بر شاخص‌های علمی مثل SOFA بالای ۸ یا APACHE II بالای ۲۰، نارسایی چندارگانه، سپسیس، نیاز به تهویه مکانیکی یا وازوپرسور، جراحی‌های بزرگ یا تروماهای شدید است اجرای روزانه چک‌لیست ABCDEF، پروتکل‌هایی مانند SAT/SBT و اقدامات پیشگیرانه می‌توانند اقامت را تا ۲۰–۳۰٪ کاهش داده و کیفیت مراقبت را افزایش دهند هزینه هر شب در ICU خصوصی بین ۱۱.۵ تا ۱۲ میلیون تومان و در دولتی حدود ۳ میلیون تومان است. خدمات ICU در منزل نیز از ۳.۵ تا ۶ میلیون تومان در روز متغیر بوده و با کاهش عفونت، فشار روانی و هزینه‌ها همراه است.

بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) واحدی تخصصی در بیمارستان است که برای بیماران بحرانی با نارسایی یک یا چند ارگان، مشکلات شدید تنفسی، شوک قلبی، سپسیس، تروما یا وضعیت ناپایدار پس از جراحی طراحی شده است. ICU با تجهیزات پیشرفته‌ای مانند ونتیلاتور، مانیتورینگ لحظه‌ای و دیالیز مستمر و نسبت پرستار به بیمار بسیار پایین، امکان پایش و درمان فوری بیماران را فراهم می‌کند. پذیرش معمولاً برای بیماران نیازمند تهویه مکانیکی، وازوپرسور یا پایش تهاجمی است. مدت بستری بسته به شدت بیماری متغیر بوده و هزینه‌ها اغلب توسط بیمه پوشش داده می‌شود. پس از ترخیص، مراقبت خانگی (Home ICU) و توان‌بخشی در منزل اهمیت بالایی دارد و به کاهش عوارض و هزینه‌ها کمک می‌کند.

آی‌سی‌یو (ICU) واحد مراقبت‌های ویژه بیمارستان است که برای بیماران بحرانی با خطر اختلال در یک یا چند ارگان حیاتی به‌کار می‌رود. در این بخش، تیمی از پزشکان و پرستاران آموزش‌دیده با تجهیزات پیشرفته (مانیتورینگ قلب و تنفس، ونتیلاتور، پمپ سرنگ، ساکشن و…) به‌صورت ۲۴ ساعته مراقبت می‌کنند. انتقال بیمار به ICU معمولاً بعد از جراحی‌های سنگین، شوک، نارسایی قلبی‌ریوی، سپسیس، تروما یا کاهش سطح هوشیاری انجام می‌شود. انواع زیرواحدها شامل NICU (نوزادان)، PICU (کودکان)، SICU (جراحی) و CCU (قلب) هستند. معیار پذیرش، نیاز به پایش مداوم و مداخلات سریع است. هدف ICU تثبیت وضعیت، پیشگیری از عوارض و بازگرداندن بیمار به بخش عادی یا منزل با برنامه مراقبتی ادامه‌دار است.